Các sử liệu về xứ Thuận-hóa, xứ Quảng-Nam, phủ Gia Định trong thời kỳ các chúa Nguyễn làm chủ và mở mang đất ấy, từ hậu bán thể kỷ XVI đến hết thế kỷ XVIII, chưa được khai thác và chép thành sách. Mà ấy là thời kỳ của những thế hệ đã có một tinh thần tiến thủ và ý chí khai thiết đặc biệt trong lịch sử dân tộc, thời kỳ của những công trình mở rộng cương thổ trên một phần đất quan trọng ở Phương Nam. Và các sử liệu ấy, so sánh với các sử liệu thuộc thời kỳ trước đó của nước ta, không đến nổi quá nghèo nàn. Vì chúng ta có chính sử , có tư sử, lại có các thiên ký sự của các giáo sĩ, thương nhân Âu-châu đã bắt đầu đến Đường-trong trong thời gian ấy. Về chánh sử cũng như tư sử, chúng ta có hai nguồn dữ liệu đối lập nhau, là Đại Việt Sử Ký Toàn Thư và Đại Việt Sử ký Bản Kỷ Tục Biên, Vũ Biên Tạp Lục của Bắc hà, Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, Đại Nam Thực Lục Tiền Biên, Đại Nam Liệt Truyện Tiền Biên, Gia Định Thông Chí, Nam Triều Nguyễn Chúa khai quốc công nghiệp diễn chí của Nam-hà, và như vậy, việc biên soạn dễ khách quan và tránh được sự thiên vị.

Các điều ấy đã khuyến khích chúng tôi viết cuốn sách này.